Question 1

नेपालमा जीवन बीमा गर्न न्यूनतम उमेर कति हुनुपर्छ?

Accepted Answer

नेपालका अधिकांश जीवन बीमा कम्पनीले न्यूनतम १६ देखि १८ वर्ष (अभिभावकको सहमतिमा) र अधिकतम ६० देखि ६५ वर्ष उमेरसम्मका व्यक्तिको बीमा गर्छन्। प्रिमियम सबैभन्दा कम हुने भएकाले २० देखि ३९ वर्षको उमेरमा बीमा गर्नु सबैभन्दा उपयुक्त हुन्छ।

Question 2

प्रिमियम तिर्न छुटेमा के हुन्छ?

Accepted Answer

अधिकांश बीमालेख (बीमा पोलिसी)मा ३० दिनको मोहलत अवधि (प्रिमियम ढिलो तिर्न पाइने समय) हुन्छ। त्यसपछि पनि नतिरे बीमालेख रोकिन सक्छ, जसलाई व्यतित बीमालेख (प्रिमियम नतिरेकाले रोकिएको बीमालेख) भनिन्छ। तर बाँकी प्रिमियम ब्याजसहित तिरेर २ देखि ५ वर्षभित्र यस्तो बीमालेखको पुनर्जागरण (बीमालेख फेरि सक्रिय गराउने) गर्न सकिन्छ।

Question 3

म्यादी जीवन बीमा र सावधिक जीवन बीमामा के फरक छ?

Accepted Answer

म्यादी जीवन बीमाले कम खर्चमा बीमितको मृत्यु भएमा मात्र रकम दिन्छ; बीमा अवधि समाप्ति (परिपक्वता)मा कुनै रकम पाइँदैन। सावधिक जीवन बीमाले यही सुरक्षासँगै बचत पनि जोड्छ — बीमा अवधि पूरा हुँदासम्म तपाईँ जीवित रहनुभए बीमा अवधि समाप्तिमा एकमुष्ट रकम पाउनुहुन्छ।

Question 4

जीवन बीमामा बोनस कसरी हिसाब गरिन्छ?

Accepted Answer

बीमा कम्पनीले हरेक वर्ष प्रति रु. १,००० बीमाङ्क (बीमा गरिएको रकम) मा बोनस घोषणा गर्छ, र यो दर बीमा अवधिअनुसार फरक हुन सक्छ। बोनस बीमा अवधिभर जम्मा हुँदै जान्छ, र बीमा अवधि समाप्तिमा वा बीमितको मृत्यु भएमा बीमाङ्कसँगै भुक्तानी हुन्छ। बोनस हरेक वर्ष घोषणा हुन्छ, र यो सुनिश्चित हुँदैन।

Question 5

के म नेपालमा एकभन्दा बढी जीवन बीमालेख लिन सक्छु?

Accepted Answer

सक्नुहुन्छ, बीमालेखको सङ्ख्यामा कुनै कानुनी सीमा छैन। तर दाबी भुक्तानी हुन सबै बीमालेखको कुल बीमाङ्क तपाईँको आम्दानीको तुलनामा उचित हुनुपर्छ।

Question 6

बीमाङ्क भनेको के हो?

Accepted Answer

बीमाङ्क बीमा कम्पनीले भुक्तानी गर्ने वाचा गरेको आधार रकम हो — बीमा अवधिभित्र तपाईँ नरहेमा तपाईँको इच्छाइएको व्यक्तिलाई, वा बचत योजनामा बीमा अवधि समाप्तिमा तपाईँलाई। बोनस र अधिकांश पूरक करार (राइडर — थप सुविधा) बाट पाइने सुविधा यसैका आधारमा हिसाब गरिन्छ।

Question 7

के पहिलेदेखि रोग भए पनि म जीवन बीमा गर्न सक्छु?

Accepted Answer

प्रायः सक्नुहुन्छ। प्रस्ताव फारममा आफ्नो हरेक रोग वा स्वास्थ्य अवस्था खुलाउनुहोस्। बीमा कम्पनीले तपाईँलाई सामान्य रूपमै स्वीकार गर्न, थप प्रिमियम लिन, त्यो रोगलाई अपवाद (बीमाले नसमेट्ने अवस्था) मा राख्न वा बीमा गर्न अस्वीकार गर्न सक्छ। कुनै रोग नखुलाउनु नै पछि दाबी अस्वीकृत हुने सबैभन्दा सामान्य कारण हो।

Question 8

बीमालेख फिर्ता गर्न पाइने अवधि भनेको के हो?

Accepted Answer

बीमालेख हातमा पाएपछिको छोटो अवधि, जसभित्र तपाईँ बीमालेख फिर्ता गरी सामान्य शुल्क कटाएर तिरेको प्रिमियम फिर्ता पाउन सक्नुहुन्छ। यो अवधि कति दिनको हो भन्ने बीमालेखमै लेखिएको हुन्छ — यही समयमा बीमालेखका सर्त तपाईँलाई भनिएजस्तै छन् कि छैनन्, जाँच्नुहोस्।

Question 9

इच्छाइएको व्यक्ति भनेको को हो, र के एकभन्दा बढी जना तोक्न सकिन्छ?

Accepted Answer

इच्छाइएको व्यक्ति भनेको बीमितको मृत्यु भएमा पाइने रकम पाउने व्यक्ति हो। तपाईँ धेरै जना तोक्न र रकम प्रतिशतमा बाँडफाँट गर्न सक्नुहुन्छ। इच्छाइएको व्यक्ति नाबालक भए उनको तर्फबाट रकम बुझ्ने संरक्षक पनि तोक्नुहोस्। दाबी गर्ने बेला कुनै पनि इच्छाइएको व्यक्ति जीवित नभए रकम तपाईँको कानुनी हकवालाले पाउँछन्, त्यसैले विवाह, सम्बन्धविच्छेद वा सन्तान जन्मेपछि इच्छाइएको व्यक्ति अद्यावधिक गर्नुहोस्।

Question 10

पूरक करार भनेको के हो?

Accepted Answer

मूल बीमालेखसँगै थप प्रिमियम तिरेर लिन सकिने ऐच्छिक थप सुविधा। नेपालमा प्रचलित पूरक करारले दुर्घटना मृत्यु सुविधा, दुर्घटनाबाट हुने स्थायी पूर्ण अशक्तता, घातक रोग (क्यान्सर, हृदयाघातजस्ता गम्भीर रोग) र तपाईँ काम गर्न नसक्ने भएमा प्रिमियम मिनाहा सुविधा दिन्छन्। पूरक करार प्रायः बीमालेख लिँदा नै थपिन्छ, बीमा अवधिको बीचमा होइन।

Question 11

के घातक रोग सम्बन्धी पूरक करार र स्वास्थ्य बीमा एउटै हो?

Accepted Answer

होइन। घातक रोग सम्बन्धी पूरक करारले सूचीमा भएको रोग पत्ता लाग्दा, तपाईँको खर्च जति भए पनि, तोकिएको एकमुष्ट रकम दिन्छ। स्वास्थ्य बीमाले भने तपाईँलाई वास्तवमा लागेको अस्पताल र उपचार खर्च शोधभर्ना गर्छ। यी दुवै सँगै हुँदा सबैभन्दा राम्रो हुन्छ।

Question 12

चुक्ता मूल्य र समर्पण मूल्यमा के फरक छ?

Accepted Answer

बीमालेखमा तोकिएको न्यूनतम अवधिपछि प्रिमियम तिर्न छाड्नुभयो भने बीमालेख चुक्ता हुन्छ: घटेको बीमाङ्कमा बीमा अवधि समाप्तिसम्म बीमा सुरक्षा कायम रहन्छ, र अघि थपिइसकेको बोनस पनि रहन्छ। यसरी कायम रहने रकमलाई चुक्ता मूल्य (प्रिमियम तिर्न छाडेपछि कायम रहने बीमाङ्क) भनिन्छ। समर्पण मूल्य (बीमालेख बीचमै छाड्दा फिर्ता पाइने रकम) भनेको बीमालेख पूरै रद्द गर्दा पाइने नगद हो। छिट्टै समर्पण गर्दा प्रायः तिरेको भन्दा कम रकम फिर्ता आउँछ, त्यसैले धेरैजसो अवस्थामा चुक्ता गराउनु राम्रो विकल्प हुन्छ।

Question 13

के म आफ्नो जीवन बीमालेखबाट कर्जा लिन सक्छु?

Accepted Answer

अधिकांश सावधिक जीवन बीमा र आजीवन जीवन बीमामा सक्नुहुन्छ — बीमालेखको समर्पण मूल्य बनेपछि त्यसको केही हिस्सा कर्जा लिन सकिन्छ। तिर्न बाँकी कर्जा र ब्याज बीमा अवधि समाप्तिमा वा बीमितको मृत्यु भएमा पाइने रकमबाट कटाइन्छ। म्यादी जीवन बीमामा समर्पण मूल्य बन्दैन, त्यसैले त्यसमा कर्जा सुविधा हुँदैन।

Question 14

जीवन बीमाको दाबी गर्न कुन-कुन कागजात चाहिन्छ?

Accepted Answer

मृत्यु दर्ता प्रमाणपत्र, सक्कल बीमालेख, दाबी गर्ने व्यक्तिको परिचयपत्र, इच्छाइएको व्यक्तिको बैङ्क विवरण र भरिएको दाबी फारम। दुर्घटनामा मृत्यु भएको हकमा प्रहरी प्रतिवेदन र शव परीक्षण (पोस्टमार्टम) प्रतिवेदन पनि चाहिन सक्छ।

Question 15

जीवन बीमाको दाबी किन अस्वीकृत हुन्छ?

Accepted Answer

प्रायः यी कारणले: बीमा गर्दा नखुलाइएको रोग वा स्वास्थ्य अवस्था, प्रिमियम नतिरेकाले व्यतित भएको बीमालेख, बीमालेखले अपवादमा राखेको मृत्युको कारण, वा गलत वा अपूरो कागजात। स्वास्थ्य अवस्था इमानदारीपूर्वक खुलाउनुभयो र प्रिमियम नियमित तिर्नुभयो भने यीमध्ये धेरैजसो अवस्था टार्न सकिन्छ।

नेपालका प्रमुख जीवन बीमा योजनाहरू

जीवन बीमाबारे प्रायः सोधिने प्रश्न