नेपालमा सही जीवन बीमा योजना छनोट गर्नु कहिलेकाहीँ गाह्रो हुन सक्छ—विशेषगरी जब तपाईंको अगाडि Return of Premium (ROP) र म्यादी बिमा (Pure Term Insurance) जस्ता विकल्पहरू हुन्छन्। हामीले अघिल्लो लेखमा Term Insurance Coverage Guide for Nepali Families बारे बुझिसकेका छौँ, जसले मुख्य रूपमा आर्थिक सुरक्षा प्रदान गर्छ। यसका साथै, ‘Return of Premium’ भनेको सोही Pure Term Insurance को एउटा विशेष सुविधा हो, जसले पैसा फिर्ता हुन्छ भन्ने ग्यारेन्टी प्रदान गर्छ।

अब हामी दुवैको फरकलाई विस्तृत रूपमा बुझौँ ताकि हामीले सही आर्थिक निर्णय गर्न सकौँ।

Pure Term Insurance (म्यादी बिमा) के हो?

म्यादी बिमा जीवन बीमाको सबैभन्दा सरल र सस्तो प्रकार हो। यस योजनाका मुख्य विशेषताहरू यस प्रकार छन्:

• तपाईंले कम प्रिमियम तिर्नुहुन्छ

• पॉलिसीको अवधि निश्चित हुन्छ (जस्तै: 10, 20, 30 वर्ष)

• यसमा केवल मृत्यु लाभ (Death Benefit) हुन्छ, अर्थात् बीमितको मृत्यु भएमा मात्र तपाईंको परिवारले रकम पाउँछ

• यदि तपाईं अवधि पूरा गरेर जीवित रहनुभयो भने कुनै पनि रकम फिर्ता पाइँदैन (म्याच्युरिटी बेनिफिट हुँदैन)

उदाहरण:

रमेश, उमेर ३० वर्ष, एउटा म्यादी बिमा योजना किन्छन्:

• बीमाङ्क   : 1 करोड

• बीमाअवधि     : 25 वर्ष

• बीमाशुल्क (वार्षिक)   : ~NPR 12,000

यदि रमेश २५ वर्षभित्र मृत्यु भएमा → उनको परिवारले NPR 1 करोड पाउँछ
यदि उनी जीवित रहे भने → कुनै रकम फिर्ता हुँदैन

यहाँ १ करोड ठूलो रकम जस्तो लागे पनि, यस्तो कभरेज कम प्रिमियममै लिन सकिन्छ, जुन सावधिक वा (Money Back) पैसा फिर्ता योजनाभन्दा धेरै सस्तो हुन्छ।

फाइदा:

• कम प्रिमियममा उच्च कभरेज

• आर्थिक सुरक्षाका लागि उत्कृष्ट

बेफाइदा:

• यदि तपाइँको पॉलिसी समाप्त भएपछि तपाइँ जीवित हुनुहुन्छ भने तपाईले कुनै मौद्रिक लाभ प्राप्त गर्नुहुन्न

Return of Premium (ROP) बीमा के हो?

अब Return of Premium योजनाको बारेमा बुझौँ। यो कुनै छुट्टै बीमा प्रकार होइन, बरु म्यादी बिमा योजनाको एउटा प्रकार हो। यस योजनाका मुख्य विशेषताहरू यस प्रकार छन्:

• तपाईंले बढी प्रिमियम तिर्नुपर्छ

• यदि तपाईं पॉलिसी अवधि पूरा गरेर जीवित रहनुभयो भने तपाईंले तिरेको सम्पूर्ण प्रिमियम फिर्ता पाइन्छ

उदाहरण:

सीता, उमेर ३० वर्ष, एउटा ROP Plan किन्छिन्:

• बीमाङ्क   : 1 करोड

• बीमाअवधि     : 25 वर्ष

• बीमाशुल्क (वार्षिक)   : ~रु  30,000

कुल प्रिमियम = 30,000 × 25 = रु 7,50,000

यदि सीता जीवित रहिन् भने → उनले रु 7,50,000 फिर्ता पाउँछिन्
यदि उनको मृत्यु भयो भने → उनको परिवारले रु 1 करोड पाउँछ

यहाँ कभरेज समान भए पनि ROP मा प्रिमियम सामान्य म्यादी बिमा भन्दा झन्डै दोब्बर हुन्छ।

अर्को उदाहरण:

• बीमाशुल्क : NPR 25,000 प्रति वर्ष

• बीमाअवधि : 20 वर्ष

कुल प्रिमियम = 25,000 × 20 = रु 5,00,000

यदि जीवित रहनुभयो भने → रु 5,00,000 फिर्ता पाइन्छ

फाइदा:

• तिरेको पैसा फिर्ता पाइन्छ

• “पैसा फिर्ता आउँदैछ” भन्ने मानसिक सन्तुष्टि

बेफाइदा:

• धेरै उच्च प्रिमियम

• अलग्गै लगानी गर्दा पाइने भन्दा कम प्रतिफल

मुख्य फरक: ROP vs Pure Term Insurance

नेपालमा कुन योजना रोज्ने?

उही व्यक्ति, उही कभरेज

विकल्प 1: सामान्य म्यादी बिमा+ फिक्स्ड डिपोजिट लगानी

• प्रिमियम:  रु 12,000 प्रति वर्ष

• बचत: 30,000 – 12,000 =  रु 18,000 प्रति वर्ष

यो रकम फिक्स्ड डिपोजिट (FD) वा म्युचुअल फण्ड (Mutual Fund) मा लगानी गर्दा, 25 वर्षपछि (लगभग 8% प्रतिफलमा):  रु 13–14 लाख

विकल्प 2: ROP योजना

25 वर्षपछि फिर्ता: रु 7.5 लाख मात्र

कुन बेला कुन रोज्ने?

म्यादी बिमा (Pure Term Insurance) रोज्नुहोस् यदि:

• तपाईं कम खर्चमा उच्च कभरेज चाहनुहुन्छ

• तपाईं आफैं लगानी गर्न सक्षम हुनुहुन्छ

• तपाईं बीमालाई केवल सुरक्षा मान्नुहुन्छ

ROP रोज्नुहोस् यदि:

• तपाईंलाई सुनिश्चित पैसा फिर्ता चाहिन्छ

• तपाईं “प्रिमियम खेर जानु हुँदैन” भन्ने सोच राख्नुहुन्छ

• तपाईं सुरक्षा र बचत दुवै चाहनुहुन्छ

महत्वपूर्ण कुरा:

ROP योजनामा:

• केवल तिरेको प्रिमियम मात्र फिर्ता हुन्छ, कुनै अतिरिक्त बोनस हुँदैन

•  जबकि सावधिक (Endowment) योजनामा बोनस पाइन्छ

नेपालको वास्तविकता

नेपालमा धेरै मानिसहरू ROP योजना रोज्ने गर्छन् किनभने:“प्रिमियम फिर्ता आउनुपर्छ” भन्ने सोच 

तर वित्तीय दृष्टिकोणबाट:  Pure Term + अलग्गै लगानी = बढी फाइदा र बढी कभरेज

निष्कर्ष

सुरक्षा मात्र चाहिन्छ भने →म्यादी बीमा योजना छनौट गर्नुहोस्
सुरक्षा + बचत चाहिन्छ भने → ROP  योजना छनौट गर्नुहोस्

धेरैजसो व्यक्तिहरूको लागि बौद्धिक समाधान: शुद्ध म्यादी बीमा योजना किन्नुहोस् र भिन्नता अन्यत्र लगानी गर्नुहोस्

आज Sajilobima.com मा ROP मार्फत लोकप्रिय म्यादी बीमा योजनाहरू अन्वेषण गर्नुहोस्!