म्यादी जीवन बीमा: तपाईंलाई वास्तवमा कति बीमाङ्क (Coverage)चाहिन्छ?
म्यादी जीवन बीमा परिवारको आर्थिक सुरक्षाका लागि सस्तो र प्रभावकारी उपाय हो। सही कभर निर्धारण गर्न वार्षिक खर्च, ऋण र बचतलाई ध्यानमा राख्नुपर्छ। सामान्य रूपमा, वार्षिक आम्दानीको 10–15 गुणा बीमा उपयुक्त मानिन्छ। यसले कठिन समयमा परिवारलाई आर्थिक रूपमा स्थिर राख्न मद्दत गर्छ।
म्यादी जीवन बीमाले तपाईंको परिवारलाई आर्थिक रूपमा सुरक्षित बनाउँछ। सही कभर निर्धारण गर्न वार्षिक खर्च, भविष्यको आवश्यकता, ऋण र बचतलाई ध्यानमा राखेर हिसाब गर्नु आवश्यक हुन्छ। १०–१५ वर्षको खर्च बराबर कभर लिनु उपयुक्त मानिन्छ। यसले तपाईंको परिवारलाई कठिन समयमा आर्थिक स्थिरता दिन्छ र अनावश्यक खर्चबाट जोगाउँछ।
हामीले पहिले कुरा गरेजस्तै, धेरैजसो मानिसहरूले या त धेरै कम जीवन बीमा किन्छन्… वा गलत प्रकारको योजना लिन्छन्। वास्तविक प्रश्न भनेको “तपाईंलाई बीमा चाहिन्छ कि चाहिँदैन?” होइन, तर “तपाईंको परिवारका लागि कति बीमाङ्क पर्याप्त हुन्छ?” हो।
यही ठाउँमा धेरैजसो मानिसहरूले गल्ती गर्छन् —या त उनीहरूले धेरै कम बीमाङ्क लिन्छन् जसले परिवारलाई सहयोग गर्न सक्दैन, वा आवश्यक नभएको योजनामा बढी पैसा खर्च गर्छन्।
तर सुरुमा, हामी म्यादी जीवन बीमा के हो भन्ने बुझौँ।
म्यादी जीवन बीमा (Term Insurance) भनेको के हो?
म्यादी जीवन बीमा भनेको एक जीवन सुरक्षा योजना हो। अर्थात्, यस योजनाले केवल सुरक्षा दिन्छ र अवधि सकिएपछि लाभ फिर्ता हुँदैन। तपाईंले हरेक वर्ष निश्चित रकम तिर्नुहुन्छ र यदि बीमा अवधिभित्र तपाईंलाई केही भयो भने, तपाईंको परिवारले एकमुष्ट रकम पाउँछ। यदि तपाईं बीमा अवधि सकिएसम्म जीवित रहनुभयो भने, सामान्यतया कुनै रकम फिर्ता हुँदैन (प्रिमियम फिर्ता हुने योजनाबाहेक)
यदि तपाईं “प्रिमियम फिर्ता हुने योजना” बारे थप जान्न चाहनुहुन्छ भने, सम्बन्धित लेख पढ्न सक्नुहुन्छ।
छोटकरीमा, म्यादी जीवन बीमा कम खर्चमा धेरै ठूलो सुरक्षा दिने सबैभन्दा सस्तो उपाय हो।
तपाईंलाई वास्तवमै कति जीवन बीमा आवश्यक छ?
सामान्य रूपमा वित्तीय सल्लाहकारहरूले प्रयोग गर्ने नियम:
बीमाङ्क = तपाईंको वार्षिक आम्दानीको १० देखि १५ गुणा तर यदि तपाईं अझै पनि निश्चित हुनुहुन्न भने, आवश्यक पर्ने बीमा रकम निर्णय गर्न
तलको सरल हिसाब प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।
चरण १: आफ्नो वार्षिक खर्च निकाल्नुहोस्
सबैभन्दा पहिले, तपाईंको परिवारको वास्तविक खर्च कति छ भन्ने थाहा हुनुपर्छ।
सामान्यतया घरका खर्चहरू:
1.घरखर्च (खाना, बिजुली, पानी आदि)
2.बच्चाको शिक्षा खर्च
3.घर भाडा वा EMI
4.दैनिक जीवनका अन्य खर्च
अब यी खर्चहरू जोडौँ:
वार्षिक खर्च = (40,000 + 20,000 + 20,000 + 20,000) × 12
नोट: पहिले मासिक खर्च निकाल्नुहोस्, त्यसपछि वार्षिकमा परिवर्तन गर्नुहोस्।
वार्षिक खर्च = 100,000 × 12 = 12,00,000 रुपैयाँ
यही रकमले तपाईंको परिवार एक वर्ष चल्छ।
चरण २: परिवारका लागि खर्च कोष बनाउनुहोस्
यो चरणमा तपाईंले अनुमान गर्नुहुन्छ कि तपाईं नभएपछि तपाईंको परिवारलाई कति समय आर्थिक सहयोग आवश्यक हुन्छ। सरल भाषामा: “यदि आज तपाईंको आम्दानी बन्द भयो भने, परिवार कति वर्षसम्म अहिलेको जीवनशैलीमा चल्न सक्छ?”
परिवार कोष = (वार्षिक खर्च × 10 वा 15 वर्ष)
किन 10 वा 15 वर्ष?
1. परिवारलाई आर्थिक रूपमा समायोजन गर्न समय दिन्छ
2. बच्चाहरूको शिक्षा, विवाह, ऋण भुक्तानी जस्ता ठूला लक्ष्यहरू पूरा गर्न सहयोग गर्छ
3. निर्भर रहने समयसम्म आम्दानीको अभाव पूर्ति गर्छ
हिसाब:
10 वर्षका लागि = 12,00,000 × 10 = 1.2 करोड
15 वर्षका लागि = 12,00,000 × 15 = 1.8 करोड
यसको मतलब 10 वर्षका लागि तपाईंलाई 1.2 करोड सुरक्षा रकम आवश्यक हुन्छ
भने, 15 वर्षका लागि तपाईंलाई 1.8 करोड सुरक्षा रकम आवश्यक हुन्छ।
चरण ३: आफ्ना सबै ऋणहरू थप्नुहोस्
अब सोच्नुहोस्—
तपाईं नभए पनि तिर्नुपर्ने कर्जा के-के छन्? यी सबै तपाईंको कभरमा जोड्नुपर्छ।
दायित्व भनेको के हो?
यी त्यस्ता ऋणहरू हुन् जुन तपाईं नभए पनि तिर्नै पर्छ:
1.घर कर्जा
2. व्यक्तिगत ऋण
3. व्यवसायिक ऋण
4. गाडी कर्जा
उदाहरण:
घर ऋण = 50,00,000
व्यक्तिगत ऋण = 10,00,000
कुल दायित्व = 60,00,000
अब:
परिवार कोष = 1.8 करोड
कुल = 1.8 करोड + 60 लाख = 2.4 करोड
चरण ४: आफ्नो बचत घटाउनुहोस्
अब तपाईंको परिवारसँग भएको सम्पत्ति घटाउनुहोस्:
1.मुद्दती निक्षेप
2.बचत खाता
3.जग्गा जमिन
4.अन्य बीमा
5.अन्य लगानी (सेयर, सुन, चाँदी)
उदाहरण:
मुद्दती निक्षेप = 10,00,000
बचत/लगानी = 25,00,000
अन्य बीमा = 5,00,000
कुल बचत = (10,00,000+ 25,00,000+ 5,00,000) = 40,00,000
हिसाब:
आवश्यक बीमा रकम = (कुल खर्च × वर्ष) + दायित्व – बचत
अन्तिम हिसाब:
2.4 करोड – 40,00,000 = 2 करोड
त्यसैले, तपाईंलाई चाहिने अन्तिम जीवन बीमा रकम = 2 करोड रुपैयाँ
अन्तिम निष्कर्ष:
तपाईंलाई करिब 2 करोडको म्यादी जीवन बीमा (Term Insurance) आवश्यक हुन्छ
यो विधि किन प्रभावकार��� छ?
1.दैनिक खर्चहरू सुरक्षित गर्छ
2.सबै ऋणहरू चुक्ता गर्न मद्दत गर्छ
3.उपलब्ध बचतलाई सही रूपमा प्रयोग गर्छ
4.अनावश्यक बढी बीमा लिनबाट बचाउँछ
मानिसहरूले गर्ने सामान्य गल्तीहरू
1.10–20 लाख जस्तो कम बीमा लिनु
2.मूल्यवृद्धि (महँगी) बेवास्ता गर्नु
3.ऋण नजोड्नु
4.अन्य बचतयुक्त योजनाहरू रोज्नु (अवधि बीमाको सट्टा)
5.ढिलो बीमा लिनु
कहिले लिनु उपयुक्त हुन्छ?
उत्तम समय: जब तपाईं कमाउन सुरु गर्नुहुन्छ वा तपाईंमा निर्भर हुने सदस्यहरू हुन्छन्
किन?
1.तिर्नुपर्ने रकम कम हुन्छ
2.स्वास्थ्य जोखिम कम हुन्छ
3.बीमा स्वीकृतिको सम्भावना बढ्छ
म्यादी जीवन बीमा कुनै बचत वा लगानी होइन — यो तपाईंको परिवारका लागि आर्थिक सुरक्षा हो। यसरी सोच्नुहोस्: “म आफ्ना लागि होइन, आफ्नो परिवारको भविष्य सुरक्षित गर्न बीमा लिँदैछु।”
यदि तपाईं अझै पनि कति बीमा लिनुपर्छ भन्नेमा अन्योलमा हुनुहुन्छ भने, sajilobima.com मा जानुहोस् र योजनाहरू तुलना गरेर र बीमा गणना उपकरण प्रयोग गरेर सही निर्णय लिन सक्नुहुन्छ।
सजिलोबीमाद्वारा प्रकाशित। सामान्य जानकारी मात्र — किन्नुअघि बीमा कम्पनीसँग बीमालेख (बीमा पोलिसी) जाँच गर्नुहोस्।